Kafein Dost Mu Düşman mı? Kafeinin Faydaları ve Zararları Nelerdir

Mis gibi kokusuyla, leziz aromasıyla dumanı tüten bir fincan kafeinli kahve veya çay gün içinde ihtiyacımız olan enerjiyi sağlar ve kendimizi daha iyi hissetmemize yardımcı olur. Sizce böylesine harika hissettiren bir şey zararlı olabilir mi? Aslında bunun “evet ya da hayır” gibi net bir cevabı yok. Çünkü bu, sağlık durumunuz ve kafeini ne şekilde, ne oranda aldığınızla doğrudan ilişkilidir. Peki kafeinin faydaları ve zararları nelerdir, kimler kafein tüketmemeli? Tüm detaylar yazının devamında…

Kafeinin Faydaları ve Zararları
Kafeinin Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Kafein Nedir?

Kafein, kahve çekirdeği, kakao çekirdeği, çay yaprakları ve birçok meyvede bulunan doğal bir uyarıcıdır ve hatta “uyarıcı ilaç” olarak sınıflandırılır. Bu doğal kaynaklardan elde edilen kafein, farklı şekillerde işlenerek kafeinli yiyecekler ve içecekler üretilir. Kahve, çay, çikolata, kola ve enerji içecekleri farklı oranlarda kafein içerir.

Bazı ilaçlara ve gıdalara eklenen sentetik kafein de vardır; bazı ağrı kesiciler ve enerji arttıran ilaçlar sentetik kafein içerir. Ayrıca enerji içecekleri ve bazı atıştırmalıklara da çoğu zaman sentetik kafein eklenir.

Psikoaktif bir uyarıcı olan kafein, merkezi sinir sistemini uyararak zindelik verir, uykuyu açar. Etkisini ise 4 ila 6 saat boyunca hissedebilirsiniz.

İşte kafeinin faydaları ve zararları…

Kafeinin Faydaları

Kafein B-2 vitamini, B-3 vitamini, magnezyum, potasyum ve çeşitli antioksidanlar içerir. Bazı uzmanlar kafeinin bu zengin içeriğinin insan vücuduna çeşitli şekillerde fayda sağladığını düşünüyor. Bu konuda yapılan araştırmalar yetersiz olsa da, kafeinin faydaları konusunda hemfikir olan araştırmacı sayısı oldukça fazla. Elbette makul oranda tüketilen kafeinden bahsediyoruz.

Kafeinin ana etkisi beyin üzerindedir; yorgun hissettiren bir nörotransmiter olan adenosinin etkilerini bloke ederek çalışır. Beyni ve merkezi sinir sistemini uyararak uyanık kalmanıza yardımcı olur ve yorgunluğu önler (Kynk). Ölçülü tüketildiğinde, genel olarak kafeinin faydaları şunları içerir;

  • Kafein ruh halinizi düzenleyerek kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur.
  • Depresyon etkilerini hafifletir.
  • Konsantre olmaya yardımcı olur.
  • Kafein tüketildiğinde, beyindeki dopamin, glutamat ve serotonin gibi diğer kimyasal bileşenler aktive olur ve daha serbest şekilde akmaya başlar. Bu kimyasallar beynimizdeki mutluluk hissini ve pozitif duyguları canlandırır.
  • Kafein Alzheimer veya hafıza ile ilgili diğer problemlere karşı koruyucudur. Yeni çalışmalar, günde üç fincan kahve içmenin, Alzheimer hastalığını önleyebileceğini veya en azından geciktirebileceğini öne sürüyor.
  • Egzersizden yaklaşık bir saat önce az miktarda kafein tüketmek, egzersiz performansınızı artırabilir.
  • Kahve ve çay gibi kafeinli içecekler kalp hastalığı ve tip 2 diyabet riskini azaltabilir, ancak bu durum kişiden kişiye farklılık gösterir.
  • Kafein, karaciğer hasarı (siroz) riskini, hastalığın ilerlemesini ve erken ölüm riskini azaltabilir ( kynk)
  • İştahı bastırarak aşırı yeme isteğini önler. Böylece kilo vermeyi kolaylaştırır. Bir fincan sade kahve sadece 2 kalori içerir. Ancak, krema veya şeker eklemek kalori değerini arttırır.
  • Bazı kanser türlerine karşı koruyucudur ve riski azaltır.

Aşırı Kafeinin Zararları ve Yan Etkileri

Aşırı Kafeinin Zararları ve Yan Etkileri
Kafeinin Faydaları ve Zararları

Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), kafein tüketimini günde maksimum 400 mg (yaklaşık 3-4 fincan kahve)ile sınırlamayı önerir. En sağlıklı bireyler bile bu oranı aşmamalıdır. Kafein, bir beyin uyarıcısı ve psikoaktif bir ilaç olarak sınıflandırıldığından, her ilaç gibi, aşırı tüketimi bağımlılığa ve yoksunluk semptomlarına neden olabilir. Peki, aşırı kafeinin zararları nelerdir, ne tür semptomlara neden olur?

  • Gün içerisinde çok fazla kafein alımı çoğu insanda sinirlilik, titreme ve benzer semptomlara neden olabilirken, orta derecede bir alım bile kafeine duyarlı kişilerde benzer etkilere yol açabilir (Kynk).
  • Çok fazla kafein alımı anksiyeteyi tetikler ve uyku düzenini bozarak huzursuz bir uyku döngüsüne yol açar.
  • Aşırı kafein tüketmek bağımlılığa yol açar.
  • Kafein, tiroid ilacı, psikiyatrik ilaçlar, antibiyotikler ve mide ilaçları gibi bazı ilaçlarla etkileşime girerek ciddi semptomlara neden olabilir. Düzenli ilaç kullanıyorsanız, kafein tüketimi konusunda doktorunuzla görüşün.
  • Bazı çalışmalara göre, kan şekeri seviyesini yükseltir ve tip 2 diyabet hastalarının insülinlerini yönetmelerini zorlaştırır.
  • Reflü veya mide ekşimesi ile ilgili sorunlarınız varsa, kafein içeren besinler (çay, kahve, çikolata gibi) sizin için uygun olmayabilir.
  • Çok miktarda kafein kalsiyum emilimini engelleyebilir. Bu da kemik erimesine (osteoporoz) ve kasların zayıflamasına yol açabilir.
  • Günlük olarak çok miktarda kafein tüketenlerde, kafeinsiz geçen bir kaç saat, psikolojik veya fiziksel yoksunluk belirtilerine yol açabilir.
  • Nadir durumlarda, özellikle fazla miktarda kafein tüketildiğinde, aritmi veya kalp durması olabilir.
  • Makul oranda kafein ruh haline iyi gelirken, aşırı kafein tüketmek stres hormonu olarak da bilinen kortizol seviyesini yükseltir.

Aşırı dozda kafein, konvülsiyonlara ve hatta ani ölüme bile neden olabilir. Aşırı doz, çoğunlukla enerji içecekleri, diyet ilaçları ve kafein içeren diğer besin maddelerinin çok fazla tüketimidir. Günlük önerilen maksimum kafein oranı 400 miligramdır (bu 3-4 fincan kahveye eşittir). Ancak bahsi geçen besinlerin kafein oranlarının birbirinden çok farklı olduğu unutulmamalıdır.

Kimler kafein alımını sınırlandırmalı

  • Tansiyon hastaları
  • Migren eğilimli olanlar
  • Reflü ve ülser sorunu olanlar
  • Kalp hastalığı olanlar
  • Uyku bozukluğu şikayeti olanlar

Kafeinden tamamen kaçınması gerekenler

  • Hamile ve emziren kadınlar (düşük riski ve bebeğin gelişimi üzerinde olumsuz etkisi vardır)
  • Düzenli olarak ilaç kullananlar (ilaçlar ve kafein etkileşimi konusunda doktorlarına danışmalılar)
  • Çocuklar (gelişim bozukluğu, davranış bozukluğu, hiperaktivite vs. riski vardır)

En Fazla Tüketilen Kafeinli İçecekler

En Fazla Tüketilen Kafeinli İçecekler-Enerji İçecekleri-Kahve-Kola-Çay

Kahve- Kahve beynin birçok fonksiyonunu artırabilir, ancak yalnızca ılımlı tüketildiğinde. Sağlıklı yetişkinler için günlük kahve tüketimi 3-4 fincanı geçmemelidir. Bir fincan kahve kabaca 95 miligram kafeine eşittir.

Çay- Bazı çaylar zihinsel performansı arttırmakla birlikte çeşitli faydalara sahiptir. Özellikle belli oranda kafein içeren yeşil çay ve  oolong çayı, hücrelerinizi yaşlanmaya ve hastalıklara karşı koruyan iyi birer antioksidan kaynağıdır.

Asitli içecekler (Kola vb.)- Kafeinle birlikte ciddi oranda şeker ve diğer katkı maddeleri içeren kola gibi asitli içecekler beyin sağlığını da genel sağlığı da olumsuz etkiler. Kesinlikle uzak durulmalı.

Enerji İçecekleri- Enerji içecekleri farklı oranlarda kafein içeren içecekler arasındadır. Bu içeceklerin içerik etiketleri genellikle gerçek kafein miktarını göstermez. Bununla birlikte şeker, vitamin takviyeleri, çeşitli otlar vs. içerebilir. Enerji içeceği üreten firmalar, bu içeceklerin fiziksel ve zihinsel performansı artırabileceğini iddia etseler de bunu destekleyen yeterli kanıt yok. Bilinen gerçek ise, enerji içeceklerinin tehlikeli olabilecek oranda kafein ve diğer uyarıcılarla yüklü olduğudur. Ayrıca çok fazla şeker de içerdiğinden, kilo almaya ve diyabetin kötüleşmesine neden olabilir.

Makul oranda tüketilen kafein performansınız için size büyük destek sunabilir, ancak sağlıklı ve dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve kaliteli bir uyku enerjinizi yüksek tutmanın en sağlıklı yoludur…

Peki sizin kafeinle aranız nasıl, kafeinin faydaları ve zararları konusunda ne düşünüyorsunuz?

24 Yorum

  1. Kafeinin fayda ve zararlarını paylaştığınız için çok teşekkür ederim. En azından daha bilinçli oluruz bu yazıdan sonra.

      1. Vav kafeinin ne kadar çok faydası varmış oku oku bitiremedim artık günde bir kafein alacağım kahve içerek süpersin xhayat sıkı takipcinim artik

  2. Kafeinin faydaları ve zararlari ile ilgili yazınızı okudum ve anladım ki gereğinden fazla tüketiyorum genelde günde bir fincan kahve 20-25 bardak çay tüketiyorum ama enerji içeceği senede 2-3 tane desem yanlış olmaz çikolata da tüketiyorum ama bazen çok oluyor bazen hiç olmuyor en büyük sıkıntı sanırım çayı çok içmem biraz daha azaltırsam muhtemelen bende kafeinin faydalı kısmına geçmiş olacağım. Özellikle geç saatlerde tüketince uyku sıkıntısı bende yaşamıyor değilim gerçi ama kansere ve daha bir çok şeye iyi gelmesi mükemmel tabi her ürün belli bir oranda faydalı fazlası zarar o yüzden dikkat etmek gerekli teşekkürler güzel bilgilendirmeler.

    1. Yorum bıraktığınız için biz teşekkür ederiz. Evet, dediğiniz gibi, her şeyin fazlası zarar. Sizin de çay tüketimine biraz sınır koymanız iyi olur. Özellikle uyku probleminiz varsa geç saatlerde kafeinli içecekler tüketmemeye dikkat edin. Böylece makul oranda kafeinin faydalarını görebilirsiniz. İçten yorumunuz için tekrar teşekkürler. Sevgiyle kalın 🙂

  3. Kafeinli yiyecek ve içecekler tüketilirken keyif veriyor gerçekten de. Anladığım kadarıyla dozunda tüketildiğinde faydalı, aşırıya kaçıldığında ise zararlı olabileceği. Tabi buna metabolizmamız karar verecek. Kendimizi tanıdığımız ölçüde kafein almakta yarar var. Çok teşekkürler.

    1. Kesinlikle öyle, çok önemli bir detay verdin. Herkes kafein toleransını ve dolayısıyla ne kadar alabileceğini, ne kadarının semptomlara neden olduğunu kendi bilir. Çünkü bu durum kişiden kişiye değişir. Mesela günde en fazla 3-4 fincan kahve deniyor ama ben 2 fincandan fazla kahve tüketince huzursuzluk hissediyorum. Bir başkası 4 fincan içer ama hiçbir semptom yaşamaz. Bu nedenle kendimizi tanımalı ve buna göre denge sağlamalıyız. Bir de kafeini sadece kahveden almadığımızı ve gün içinde kafein içeren başka gıdalar da tükettiğimizi düşünürsek, şu durumda kanımıza bazen aşırı kafein yüklüyor olabiliriz. Dikkat etmek lazım.
      Yorumun için teşekkürler. Sevgiler 🙂

  4. Aslında kafeini hep düşman olarak tanıdım, makul oranda kullanılan kafeinin bu kadar faydalı olacağını hiç düşünmemiştim. Detaylı anlatımınız için teşekkür ediyorum.

    1. Yorumunuz için biz teşekkür ederiz. Denge çok önemli; beynimiz de vücudumuzun diğer tüm hücreleri de dengeyi sever. Aşırı olan her şey o dengeyi bozar.

  5. Günde bir veya bazen iki kahve tüketiyorum. Aşırı kafein tüketimininden sakınıyorum. Çünkü çarpıntıya sebep olabiliyor bende. Teşekkürler faydalı bilgiler içeren yazınız için.

    1. Hiçbir konuda aşırıya kaçmamak en iyisi galiba 🙂 Günde 2 fincan kahve iyidir. Geri kalan kafein limitimizi zaten diğer besinlerle dolduruyoruz.
      Sevgiyle kalın 🙂

  6. Kafeinin faydaları tahmin ettiğimden de fazlaymış mesela karaciğer üzerindeki olumlu etkilerinden haberim yoktu. Ben kahveyi ve kafeini çok seviyor ve tüketiyorum ancak sizin de dediginiz gibi fazlası zarar ve dikkat etmek lazım elbette , ben de uykusuzluk yapıyor çok tüketirsem..
    Faydalı yazınız için teşekkür ederim 👍

    1. Evet, dozunda tüketmek oldukça faydalıyken, o dozu aşınca ciddi reaksiyonlara neden olabiliyor. Dikkatli tüketmekte fayda var 🙂

  7. Yeni yıl sizler için sağlık, mutluluk ve huzurla dolu bir yıl olsun; Yeni yılınız kutlu olsun. Sevgilerle.:)

  8. Kafein elbette fazlası zararlı. Her şeyin fazlasında olduğu gibi. Ve dediğiniz şekilde yalnızca kahvede yok birçok içecekte mevcut. Ben yalnızca sabahları şekersiz Türk kahvesi içiyorum. Sanırım en sağlıklısı böyle. Teşekkürler verdiğiniz bilgiler için.

  9. kahve benim olmazsa olmazlarımdan, elbette abartmadan.. boşuna mı birsadekahveyle koydum bloğumun ismini:) çok sevgiler, araştırılarak yazılmış doyurucu bir yazı olmuş..

    1. Sanırım ben de kahvesiz bir hayat düşünemeyenlerdenim 🙂 Tabi kafeini makul oranda tutmak önemli. Teşekkürler yorumunuz için. Sevgiyle kalın…

  10. Kahveyi çok tüketiyorum bu yazıyı paylaştığınız için teşekkür ederim kahveyi daha dikkatli tüketmem gerekiyormuş.

    1. Merhaba, yorumunuz için teşekkürler. Dikkat ve denge her şeyde olduğu gibi kafein tüketiminde de önemli. Dengeyi tutturmak esas olan 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu