Genel Sağlık

Skolyoz Nedir? Omurga Eğriliği ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Skolyoz Nedir?

Omurganın sağa veya sola doğru eğrilmesi sonucu ortaya çıkan bozukluğa omurga eğriliği tıbbi adıyla SKOLYOZ denir. Omurgadaki bu fizyolojik durumdan sapma sadece sağa veya sola eğilme değil aynı zamanda yandan baktığımızda boyun, sırt ve bel bölgesindeki doğal açılanmaları da etkiler. Bu nedenle skolyoz omurganın üç boyutlu etkilendiği bir deformitedir diyebiliriz. Yani omurlar hem eğrilir hem de kendi içlerinde döner bu nedenle skolyoza bağlı olarak sadece omurga değil boyun, baş, kalçalar hatta çene ve yüz dahi etkilenebilir.

Skolyoz Belirtileri

Omurgada oluşan skolyoz, ayakta durma veya eğilme sırasında vücutta daha belirgin görsel ve kozmetik değişiklikler oluşturur. Omurgadaki eğrilmenin yerine göre vücudun sırt veya bel bölgesi ya da kalça bu durumdan daha fazla etkilenebilir. Kişi ayakta durduğunda arkadan baktığımızda omuzlarda yükseklik farkı, bir kürek kemiğinin diğerine göre daha belirgin olması veya kollarla bel arasındaki mesafede sağ ve solda farklılık, kalçanın orta hattan sağa veya sola doğru kayması oluşabilir.

İleri derece omurga eğriliği ise kişi öne eğildiğinde sağ veya sol vücut yarısında bir yükselme göze çarpar. Yan duruşta sırtta olması gereken yumuşak yuvarlanma yani doğal kifoz kaybolur ve daha düz bir sırt görünümü oluşur. Ya da belde olması gereken çukurluk yani lordoz çok belirgin özellik kazanır.Tüm bu değişiklikler eğriliğin yeri ve derecesine bağlı olarak çok belirgin özellik kazanır. Bu durum küçük eğriliklerde kolaylıkla gözden kaçabilir.

Sırt eğriliği söz konusuysa, omuz ve kürek bölgesindeki bozulma daha fazladır. Bel eğriliğinde ise bel ve kalçadaki sapmalar normalden daha belirgindir. Bu nedenle “skolyoz sadece sırtta oluşur” şeklinde algılanmamalı tüm omurga hatta bacaklar da incelenmelidir.

Omurga Eğriliği Neden Olur?

Omurga eğriliklerinin %80-90’ının nedeni hala tam olarak bilinmemektedir. Bu tür skolyozlara nedeni bilinmeyen anlamında kullanılan “İdiyopatik Skolyoz” denir.

Bu tür skolyozlar genellikle çocuklarda ortaya çıkar; bebeklik çağında, erken çocuklukta ve ergenlik döneminde oluşabilir. Ancak idiyopatik skolyoz daha çok ergenliğe giren çocuklarda görülür ve bu çocuklarda skolyoz ilerleyici olabilir. Bu tür skolyoza ise “Adölosan İdiyopatik Skolyoz” denilir.

Bunun dışında omurların doğumsal olarak eksik veya fazla olması, yapışık olması gibi kemik bozuklukları, bacaklarda eşitlik farkı veya başka kemiksel ve nörolojik nedenlere bağlı da skolyoz gelişebilir. Bu skolyozlar idiyopatik olanlara göre daha azdır. Kas hastaları, serebral palsy gibi doğumsal çocukluk çağının nörolojik hastalıklarında da zamanla omurgada eğrilik gelişebileceği ve bunun çok önemli sorunlara neden olabileceği unutulmamalıdır.

Skolyozu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Skolyoz gelişiminin kimde ve neden oluştuğu ile ilgili hala tam olarak geçerli bir kanıt yok,  bu nedenle skolyoz gelişiminin genetik bir nedeni olabileceği üzerinde durulmaktadır. Ailede skolyozu olan bireylerin dikkatli olup sık aralıklarla takip edilmesine önem verilmelidir.

Skolyoz geliştikten sonra öncelikle nedenin ortaya konulması ve ona uygun tedavi basamaklarının konunun uzmanı hekim tarafından belirlenmesi gerekir. Bunun için kişinin muayenesine ilave olarak omurganın filmlerine ve bazı durumlarda ise MR filmlerine gereksinim duyulabilecektir.

Burada sıklıkla sorulan ağır çanta veya duruş kaynaklı skolyoz olup olmayacağı konusuna da değinirsek bu nedenlere bağlı bir duruş bozukluğu oluşabilirse de bu gerçek bir skolyoz nedeni değildir. Sadece skolyozu olan kişilerde bu gibi postüral nedenler skolyozun ilerlemesine neden olabilir.

Skolyoz İçin Korse Kullanımı

Skolyozda 25-45 derece eğriliklerde ve büyüyen çocuklarda korse ile skolyozun tedavi edilebileceği, ilerlemenin durdurulabildiği ve cerrahiye gidişin engellendiği araştırmalarda gösterilmiştir. Skolyozda korse tedavisi başarılı sonuçlar vermektedir. Önemli olan korsenin bireyin skolyozuna özgü olarak doğru şekilde planlanması ve yeterli süre kullanılmasıdır.

Skolyozda korse başarısı doğru korse, yeterli giyme süresi ki bu büyüyen çocuklarda günde en az 20 saat olarak önerilmektedir. Skolyoz korsesi ile tedavi sadece ergenliğin başındaki çocuklar için bir tedavi şansı sağlamaktadır. Erişkin bireylerde veya büyümesi tamamlanmış 17 yaş üzeri çocuklarda korse tedavisinin bir etkisi görülmemiştir.

Omurga Eğriliği-Skolyoz Tedavisi

Omurga Eğriliği-Skolyoz Tedavisi
Omurga Eğriliği-Skolyoz Tedavisi

Omurga eğriliğinde bilimsel platformda kabul edilmiş bir tedavi protokolü söz konusudur. Buna göre 25 dereceye kadar olan eğriliklerde belirli aralıklarla çocuğun kontrol edilmesi ve gerektiğinde film çekilerek eğriliğin ilerleyip ilerlemediğinin izlenmesi önerilir.

Ergen çocuklarda 50 dereceye kadar olan eğrilikler için korse tedavisi ile skolyoz egzersizleri birlikte yapıldığında omurga eğriliği kontrol altına alınabilir. 50 derece üzerinde bir eğrilik için cerrahi tedavi gerekir fakat bazı özel durumlarda daha az açılarda da cerrahi gerekeceği bilinmelidir.

Tüm bu tedavilere hekim ayrıntılı bir değerlendirme sonrasında karar verecektir ve ailenin bunları takip etmesi önemlidir. Kısacası küçük eğriliklerde belirgin bir tedavi yoktur, sadece hasta takibe alınır ama büyük eğriliklerde yaşa bağlı farklı tedavi protokolleri gerekecektir.

— Omurga Eğriliği için Cerrahi Operasyon

Omurga eğriliklerinde yüksek açı, yüksek dönme oluşturan rotasyon ve tedavi edilemeyen ağrı durumunda cerrahi tedavi uygulanır. Cerrahi tedavilerde omurların dengeli dizilimi gerçekleştirilir bunun için bazı sabitleyici plak ve vidalar kullanılır.

Bu yöntemle omurlarda zaman içinde kendiliğinden füzyon denilen hareket kaybı oluşturulur ve skolyoz gelişimi kontrol altına alınır. Son yıllarda hareketi koruyarak farklı cerrahi yöntemler de uygulanmaktadır. Bu tür seçeneklerden hangisinin kişi için uygun olduğu skolyozun yeri, açısı, hastanın yaşı vb birçok faktöre bağlı olarak cerrah tarafından belirlenir.

Skolyoz Ameliyatından Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler

Omurgada füzyon ile sonuçlanan skolyoz cerrahisi sonrası erken dönemde ilk 6 haftada hareketler kısıtlanır ve 6. hafta sonrası yüzme ve yer egzersizleri yapılır. Üçüncü ayda hafif koşu ve bisiklete izin verilirken giderek artan aktivitelerle iki yılda her türlü aktiviteye izin verilir. Hareketin korunduğu skolyoz cerrahilerinde ise normal aktivitelere dönüş daha kısa sürede olur.

Elbette tüm bunlarda en önemli belirleyicilerden biri kişinin cerrahi öncesi aktivite ve kondüsyon düzeyidir, daha aktif ve kasları güçlü bireyler daha kısa sürede normal yaşama dönerler.

Omurga Eğriliği Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Omurga eğrilikleri aslında erken dönemde oldukça sessiz seyreder özellikle idiyopatik skolyozlu çocuklarda omurgada gelişen skolyozda ağrı veya başka bir sorun yoktur. Büyük eğriliklerde ve ileri yaş eğriliklerde ağrı ve solunum zorluğu veya kalp nedenli şikayetler ortaya çıkabilir.

Skolyozlu kişilerde yaşam süresi skolyozu olmayanlara göre farklı değildir yani yaşam süresi tehdit altında değildir. Skolyozda sanıldığı kadar organ baskısı sorunu da görülmez.

Skolyozda en önemli sorun kozmetik nedenli oluşan vücut değişikliklerinin yarattığı beden imaj kaygısı ve psikolojik sorunlardır. Skolyoz sorunu olan ergen çocuklar vücutlarındaki bu değişiklik ve farklılıklardan dolayı ciddi kaygı yaşamakta ve aileler de bundan olumsuz etkilenmektedir. Keza ameliyat nedenli oluşan hareket kaybı veya bazı sınırlılıklar da problem oluşturabilir. Omurga eğriliği olan çocuklarda egzersiz ve sosyal yaşam, çok büyük eğrilikler söz konusu değilse, akranlarına uygun sürdürülebilir.

Kolay ve etkili skolyoz egzersizleri ⇓

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR!

5 Yorum

  1. Bu rahatsızlığı daha önceden de duymuştum. Genelde genetik sebeplere bağlı olarak gelişen bu hastalığın duruş bozuklukları ile de çok yakından ilgisi var bana göre. Yine kapsamlı ve çok yararlı bir yazı olmuş. Çok teşekkürler:)

  2. güzel ve bilgilendirici bir makale olmuş bu makale ile bilgi dağarcığımızı biraz daha geliştirmiş olduk teşekkür ederim kaleminize sağlık,,iyi bloglar..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı